Verantwoording



Aanleiding
De invalshoeken voor dit onderzoek zijn het gebruik van levend organisch materiaal in de kunst, en de rol van de kunstenaar in het landschap. Het proces van inperking om deze materie tot een behandelbaar gebied te brengen, bracht me op het werk 'watergoed' (1998) van herman de vries1.

watergoed is, als kunstenaarsinbreng, een voorstel/ (schets-)ontwerp/concept voor een enige honderden hectaren groot project, grenzend aan/ behorend tot het natuurontwikkelingsgebied De Weerribben in Overijssel.
Aanvankelijk wilde ik mijn voorstel tot een analyse van dit project beperkt houden, maar bij nadere beschouwing lijkt het me beter dit voorstel in een context te plaatsen waarbinnen een bredere toetsing mogelijk is. Het werk van Louis G. Le Roy leent zich hiervoor bij uitstek. Le Roy is vooral gekend als inspirator van het ecologisch tuinieren en om zijn opvattingen over integratie van natuur en cultuur. Zijn concepten voor 'wilde tuinen' in Heerenveen (project Kennedylaan eind jaren 60) en Groningen (project Lewenborg ± 1972) stonden destijds zo ver af van wat gangbaar was bij de ontwikkeling van een stuk stadsgroen dat deze, in retrospectief, zonder schroom geanalyseerd kunnen worden als autonome kunstwerken.
Als beeldend kunstenaar neemt Le Roy al snel afstand van de ontwikkelingen in de Moderne Kunst: hij ziet zichzelf als voorloper van een nieuwe Renaissance.


Onderzoeksvoorstel
Uiteindelijk kwam ik tot het voorstel dat de grondslag vormt voor dit onderzoek:

Het onderwerp is: Ecologische kunst/ Exploitatie van ecologische processen als kunstuiting.

De probleemstelling: In hoeverre maken Louis G. Le Roy (1924) en herman de vries (1931) in hun kunst gebruik van ecologische dynamiek (manifest en autonoom plantaardig en dierlijk leven/groeiprocessen) en in hoeverre kan hun oeuvre als ecologische kunst worden beschouwd?

De onderzoeksvragen zijn:


Verkenning/ Le Roy
De verkenning van de ecologische kunst die aan dit onderzoek vooraf gaat, had ik vooraf vooral gezien als introductie om de lezer wegwijs te maken in de ecologische kunst, maar gaandeweg bleek hoezeer ik deze verkenning zelf nodig had om dit gebied te kunnen overzien.
Ik heb deze verkenning gebruikt om me een oordeel te vormen over de positie -in de tijd- van de kunstenaars wier werk ik tot onderzoeksgebied heb gekozen. Daarbij komt vooral Le Roy naar voren als een kunstenaar die zijn tijd, in de jaren vijftig en zestig, vooruit is. Over Le Roy is in kunstbladen nauwelijks iets te vinden: Le Roy heeft altijd op gespannen voet gestaan met de wereld van de beeldende kunst, en ondanks de grote maatschappelijke invloed die zijn werk had, is hij als kunstenaar genegeerd.
Dit vormde voor mij aanleiding extra aandacht te besteden aan deze kunstenaar. Ik heb me daarom bij Le Roy meer [meer dan in de aanvankelijk opzet gepland, en meer dan bij herman de vries] opgesteld als biograaf; ik heb daarbij vooral getracht, de oorzaak van zijn vervreemding van de kunstwereld bloot te leggen, en om zijn maatschappelijke impact aan te tonen.
Maatschappelijke impact komt in de ecologische kunst naar voren als een belangrijke graadmeter: ecologische kunst wil onze relatie met de natuur verbeteren en is daarom meer op maatschappelijke weerklank gericht, dan in de beeldende kunst gebruikelijk is.


Voorkennis
Ik ben er in mijn opzet vanuitgegaan, dat de lezers geschoold zijn binnen het vakgebied van de beeldende kunsten, maar geen specifieke kennis hebben van ecologische kunst. Stromingen, kunstenaars en werken die (algemeen) in de overzichtsliteratuur behandeld zijn, worden daarom als bekend verondersteld.


Internetverwijzingen
Het eerste deel van dit onderzoek omvat een verkenning van ecologische kunst via het internet (gedurende maart t/m november 2004), hier verwijzen de noten hoofdzakelijk naar internetadressen. Daaraan kleven nadelen: internetadressen zijn een vluchtig verschijnsel; bij verdwijning laten ze geen sporen na. Internetsites kunnen ook van adres veranderen, en veranderen bovendien regelmatig van inhoud. Internet referenties hebben daarom vaak een beperkte geldigheidsduur.
Het evidente voordeel van documentatie via het internet is de onmiddellijke beschikbaarheid: bij de digitale versie van deze scriptie is de achterliggende documentatie door hyperlinks toegankelijk.
Documenten die niet meer onder de weergegeven hyperlink te voorschijn komen, kunnen vaak eenvoudig op basis van geëigende zoekwoorden via een zoekmachine worden achterhaald. Een andere mogelijkheid is om het internetadres in te korten tot de homepage: van daaruit kun je als regel binnen de site op trefwoord zoeken of via een responslink om de informatie vragen.


Enumeratie
Om in kort bestek een overzicht te kunnen geven van deze materie lijkt een zekere mate van enumeratie onvermijdelijk; ik vertrouw er echter op dat deze informatiereeksen boeiend genoeg zijn, om niet als storend te worden ervaren.


  Terug naar Inhoudsopgave    |    Volgende hoofdstuk: Voorwoord  

1Herman de Vries gebruikt geen hoofdletters, dat respecteer ik wanneer ik zijn naam gebruik of hem citeer. Om aan te geven dat deze vorm van naamsvermelding een aanhaling is, schrijf ik herman de vries steeds cursief.